Kentsel dönüşüm, birçokları için daha güvenli ve modern evlere kavuşma hayali. Ancak bu hayal, İstanbul Fikirtepe’deki gibi binlerce aile için nasıl bir kabusa dönüştü? Yıllar önce evlerini müteahhide veren hak sahipleri, iflaslar ve yarım kalan inşaatlar yüzünden hem evlerinden oldular hem de kira yardımı alamadan ortada kaldılar. Bu dram, “Ya benim de başıma gelirse?” korkusunu hepimiz için canlı tutuyor.
Fikirtepe örneği, Türkiye’deki inşaat sektörünün en büyük risklerinden birini gözler önüne serdi: Müteahhidin projeyi tamamlayamaması. Evlerini teslim eden binlerce “arsa sahibi”, müteahhitlerin iflas etmesi veya çeşitli sebeplerle inşaatı terk etmesi sonucu yıllarca mağduriyet yaşadı.
Peki, bu kâbus senaryosuna karşı yasal bir güvenceniz olduğunu biliyor muydunuz? İşte bu güvencenin adı: Bina Tamamlama Sigortası.
Bina Tamamlama Sigortası Tam Olarak Nedir?
Bina Tamamlama Sigortası; müteahhidin (sigortalının), tüketicilerle (6502 sayılı Kanun) veya arsa sahipleriyle (6306 sayılı Kanun – Kentsel Dönüşüm Kanunu) yaptığı sözleşmeye rağmen konutu tamamlayıp teslim edememesi riskine karşı hak sahiplerini koruyan bir sigorta türüdür.
Basitçe söylemek gerekirse, bu sigorta size şöyle der: “Eğer müteahhidin projeyi bitiremezse, ben (sigorta şirketi) devreye girerim.”
Fikirtepe Mağdurlarının Elinde Olsaydı Ne Değişirdi?
Fikirtepe’deki arsa sahiplerinin birçoğu, müteahhit iflas ettiğinde veya taahhüt edilen teslim tarihini (ve ek olarak 12 ayı) geçirdiğinde çaresiz kaldı. Eğer bu sigortaya sahip olsalardı, sigorta şirketi devreye girmek zorunda kalacaktı.
Genel Şartlara göre (Madde 20), sigorta şirketi bu durumda iki şeyden birini yapmak zorundadır:
- Ayni Tazmin (İnşaatı Bitirme): Sigortacı, projeyi devralıp başka bir müteahhide tamamlattırarak hak sahiplerine dairelerini teslim edebilir. (Yani Fikirtepe’deki yarım kalan inşaatlar, sigorta güvencesiyle tamamlanabilirdi.)
- Nakdi Tazmin (Para İadesi): Eğer inşaatın tamamlanması tercih edilmezse, sigortacı, kentsel dönüşüm projelerindeki (6306) arsa sahibine, proje bedelinin arsa payı karşılığını “Yeni Konut Fiyat Endeksine” göre güncelleyerek ödeme yapar.
Fikirtepe’de yaşanan ve devletin müdahalesiyle çözülmeye çalışılan bu büyük dram, aslında bu sigortanın yaygınlaşmamasının bir sonucudur. Kentsel dönüşüme girerken sadece müteahhidin vaatlerine değil, sunduğu güvencelere de bakmak hayati önem taşır.
